Mahrecin Tarifi ve Mahreç Mahalleri
Mahreç:
Sözlükte “çıkış yeri, kaynak” anlamına gelir. Tecvid ilminde “harfin çıktığı ve başka harflerden ayrıldığı yere” denir.
Mahreç Mahalleri (Bölgeleri):
1) Ağız ve boğaz boşluğu (cevf): Boğazın göğüse bitişik olan yerinden, dudaklara kadar, boğaz ile ağız içinde olan boşluğa denir. Harf-i medlerin mahrecidir.
2) Boğaz: Boğazın göğüse bitişik olan yerinden, dil dibine kadar olan yere denir. Üç mahreçtir. (Boğaz aşağısı, Boğaz ortası, Boğaz üstü)
3) Dil: Boğazın ağıza yakın olan yerinden, seniyye dişlerine (ön dişler) kadar ağız içinde olan dile denir. On mahreçtir.
4) Dudaklar: Seniyye dişlerinden dışarı olan dudaklara denir. İki mahreçtir. (Sırf dudaklar, Üst ön dişlerin uçları ve alt dudağın içi)
5) Geniz (Hayşum): Geniz boşluğuna denir. Bir mahreçtir. Buradan ğunne çıkar.
Harfin Mahrecini Belirleme:
Her harfin evveline fethalı bir hemze getirilip harf cezimle okunduğu zaman ( ﺃﺏْ, gibi ) o harf nereden çıkmışsa, o yer, o harfin mahreci olmuş olur.
Mahreçlerin Sayısı:
Bu beş mahreç bölgesinde kaç tane mahrecin bulunduğu hususunda tacvid bilginleri aynı görüşte değillerdir. Bunların sayısının on yedi, on altı ve on dört olduğu söylenmiştir.
Bu görüşler içerisinde, en doğru olanı, İmam Halil ve ona tabi olan İmam Cezeri’nin görüşü olan on yedidir; her harfe ayrı ayrı tatbik imkanı vermiş olması bakımından.
